Vrije advocaatkeuze bij ARAG: De juridische voorwaarden voor procedures bij de kantonrechter
Vrije advocaatkeuze bij (juridische) procedures
Stel je voor: je zit midden in een conflict en je verzekeraar wijst je een advocaat toe. Dat voelt soms niet goed, toch?
Je wilt zelf kiezen. Goed nieuws: dat mag. Sinds 7 november 2013 bepaalde het Europees Hof van Justitie dat jij recht hebt op vrije advocaatkeuze, oftewel VAK.
Dit geldt voor alle gerechtelijke en administratieve procedures. ARAG, als rechtsbijstandverzekeraar, moet jou hierop wijzen in de polisvoorwaarden.
VAK is een Europees recht. In Nederland regel je dit via je rechtsbijstandverzekering, zoals die van ARAG.
Deze vrije keuze is er niet alleen bij zaken waar een advocaat verplicht is, zoals bij de rechtbank. Het geldt ook voor procedures bij de kantonrechter, waar je in principe zelf kunt procederen. Je mag dus je eigen juridisch bevoegde deskundige kiezen, zoals een familielid dat jurist is, of een specifieke advocaat.
Wel zit er een financieel plafond aan. ARAG neemt in de polisvoorwaarden maximale kostenvergoedingen en een eigen risico op.
Bij arbeidsrechtelijke geschillen ligt de vergoeding vaak lager. Zonder toestemming van ARAG worden kosten niet vergoed.
Wel is er een geschillenregeling: een onafhankelijke advocaat beoordeelt het conflict en dat advies is bindend. In 2023 bepaalde de rechtbank Den Haag dat een verzekerde soms zelf opdracht mag geven aan een advocaat zonder toestemming. ARAG vergoedt maximaal 'redelijke en noodzakelijke' kosten. Denk aan advocaatkosten, griffierecht, deskundigenkosten en proceskosten tegenpartij. De vergoeding mag niet zo laag zijn dat vrije keuze een illusie wordt.
Vrije advocaatkeuze bij buitengerechtelijke procedures
Bij buitengerechtelijke procedures, dus voordat het echt naar de rechter gaat, werkt het net iets anders.
Je verzekeraar, zoals ARAG, kan je hier juridische hulp bieden via eigen juristen. Toch heb je ook hier vrije keuze, maar die is beperkter. Je mag een externe deskundige inschakelen, maar dat gaat niet altijd zonder slag of stoot. ARAG kan eisen dat je eerst hun eigen juridische hulp gebruikt.
Pas als die hulp niet toereikend is, mag je een externe advocaat inschakelen. Dit staat in de polisvoorwaarden van de rechtsbijstandmodules.
Denk aan modules als 'consument & wonen' of 'inkomen & werk'. Elke module heeft eigen dekking en voorwaarden.
Check altijd je polisvoorwaarden voor de maximale vergoeding externe kosten en je eigen risico. Bij ARAG kan het eigen risico oplopen tot €100 per jaar, afhankelijk van je pakket. De maximale vergoeding voor externe kosten verschilt per module, maar ligt vaak tussen de €5.000 en €15.000.
Vraag altijd toestemming aan ARAG voordat je een eigen advocaat inschakelt, anders loop je risico op niet-vergoeding. Een voorbeeld: je hebt een conflict met een aannemer.
Je wilt een externe advocaat inschakelen. Je vraagt toestemming bij ARAG. Zij beoordelen of dit noodzakelijk is.
Is het antwoord ja? Dan mag je door. Is het nee?
Dan blijf je bij hun juridische hulp. Dit voorkomt dat je zelf opdraait voor kosten.
Vergoeding van kosten
ARAG vergoedt kosten voor juridische hulp, maar niet alles. Bekijk bijvoorbeeld de maximale vergoeding voor juridische bijstand bij onteigening in de polisvoorwaarden.
Dit betekent dat de advocaatkosten, griffierecht, deskundigenkosten en proceskosten tegenpartij worden gedekt, tot een bepaald bedrag. Dit bedrag staat in je polisvoorwaarden. Bij procedures zonder procesmonopolie, zoals bij de kantonrechter, mag je een rechtens bevoegde deskundige kiezen. ARAG vergoedt dan de kosten tot een maximum.
Bij arbeidsrechtelijke geschillen is dit maximum vaak lager, bijvoorbeeld €3.000 in plaats van €10.000. Dit hangt af van je modules en dekking.
Externe kosten omvatten meer dan alleen advocaatkosten. Denk aan griffierecht (bij de kantonrechter circa €80 voor vorderingen tot €25.000), deskundigenkosten (bijvoorbeeld €500 voor een bouwtechnische keuring) en proceskosten tegenpartij (als je verliest).
ARAG betaalt dit tot je limiet. De vergoeding mag niet zo laag zijn dat vrije keuze illusoir wordt. Als ARAG maar €1.000 biedt voor een complexe zaak, is dat niet redelijk.
Je kunt dan een klacht indienen via de geschillenregeling. Een onafhankelijke advocaat beoordeelt of de vergoeding voldoet.
Achteraf kosten terugvragen
Stel je hebt zonder toestemming een advocaat ingeschakeld en de kosten gemaakt. Dan loop je risico. ARAG vergoedt deze kosten niet, tenzij je kunt aantonen dat toestemming onredelijk was.
De rechtbank Den Haag oordeelde in 2023 dat dit soms wel mag, maar het is geen garantie.
Wil je kosten achteraf terugvragen? Verzamel alle bewijzen: facturen, correspondentie met ARAG en bewijs dat de hulp noodzakelijk was.
Dien een claim in bij ARAG. Als ze weigeren, gebruik de geschillenregeling.
Een onafhankelijke advocaat beslist. Een praktisch voorbeeld: je schakelt een advocaat in voor een kantonrechterzaak over een huurgeschil. De kosten zijn €1.200. Je had geen toestemming, maar je kunt bewijzen dat ARAG niet reageerde op je verzoek.
Dan mag je de kosten claimen. ARAG beoordeelt of het 'redelijk en noodzakelijk' was.
Gemaakte advocaatkosten bewijzen
Bewijs is cruciaal. Zonder bewijs geen vergoeding.
Vraag je advocaat om een gedetailleerde factuur: uurloon, uren, werkzaamheden. ARAG checkt of dit redelijk is. Een typisch uurtarief voor een advocaat bij de kantonrechter ligt tussen €150 en €250.
Voor een eenvoudige zaak van 10 uur is dat €1.500 tot €2.500. ARAG mag de kosten controleren.
Als ze te hoog zijn, kunnen ze ze verlagen. Je kunt dan bezwaar maken. Gebruik de geschillenregeling als je het niet eens bent.
Een onafhankelijke advocaat kijkt naar de redelijkheid. Tip: bewaar alles. E-mails, brieven, facturen.
Als je een eigen advocaat inschakelt, leg vast dat je toestemming vroeg of waarom je dat niet deed. Dit helpt bij een claim. Bij ARAG is de maximale vergoeding voor externe kosten vaak €10.000, maar check de hoogte van je eigen risico in de polisvoorwaarden.
Klacht over rechtsbijstandverzekeraar
Niet tevreden over ARAG? Je bent niet alleen.
Klachten over rechtsbijstandverzekeraars komen voor. Je kunt een klacht indienen bij ARAG zelf.
Zij moeten binnen 14 dagen reageren. Is het antwoord niet bevredigend? Ga naar de Geschillenregeling Rechtsbijstandverzekering.
De Geschillenregeling is onafhankelijk. Een advocaat beoordeelt je klacht en geeft een bindend advies. Dit kost niets.
Je kunt klagen over vergoedingen, wachttijden of de kwaliteit van juridische hulp. Bij ARAG is de wachttijd voor juridische hulp vaak 1-2 weken, maar bij complexe zaken kan het langer zijn. Praktische tip: check je wachttijd bij DAS voor juridische bijstand voordat je een klacht indient. Weet wat je recht is.
Bij modules zoals 'verkeer' of 'familierecht' zijn de dekkingen verschillend. ARAG biedt modules vanaf €10 per maand, maar de premie hangt af van je pakket.
Geen generieke voorbeelden: kijk naar je eigen polis. Sluit af met actie: als je een conflict hebt, bel ARAG direct. Vraag toestemming voor een eigen advocaat. Check de limieten.
En als het misgaat, gebruik de geschillenregeling. Zo houd je controle over je juridische hulp.