Schade aan je woning door wateroverlast na extreme regenval: ARAG verhaalt op gemeente
Stel je voor: je zit ’s avonds rustig op de bank en ineens staat je kelder blank. Of erger, het water loopt via de kozijnen je woonkamer in.
Extreme regenval, een overstroomd riool en opeens een enorme schade aan je woning.
Dan wil je weten: wie is er verantwoordelijk? Kan ik de gemeente aansprakelijk stellen? Met een rechtsbijstandverzekering van ARAG weet je dat je juridische hulp krijgt.
Zij helpen je om te onderzoeken of de gemeente moet opdraaien voor de schade. In dit verhaal leg ik je uit hoe dat werkt, wat de wet zegt en wat je kunt verwachten.
Wanneer is de gemeente aansprakelijk voor wateroverlast?
De gemeente heeft een zorgplicht voor het beheer van watersystemen. Die plicht staat in de Omgevingswet, artikel 2.16. Dat betekent dat de gemeente moet zorgen voor een deugdelijk rioolstelsel.
Toch is die plicht geen garantie tegen elke wateroverlast. Het is een inspanningsverplichting, geen resultaatsverplichting.
De gemeente moet redelijke maatregelen nemen, maar kan niet alles voorkomen. De kern van het verhaal: je moet bewijzen dat de gemeente onvoldoende zorg heeft gedragen voor de riolering.
Dat lukt sneller als je concrete cijfers hebt. Verzamel rapporten over neerslagwaarden en de ontwerpcapaciteit van het riool. In Maastricht was er op 12 september 2023 wateroverlast.
In Schagen viel op 18 juni 2021 80-90 mm neerslag per uur.
Het riool daar is ontworpen op 19,8 mm per uur. Zulke verschillen helpen om aan te tonen dat het systeem tekortschiet. Let op: de gemeente kan beroep doen op overmacht bij uitzonderlijke regenbuien. Door klimaatverandering komen extreme buien vaker voor.
Toch is dat geen vrijbrief. De gemeente moet blijven investeren en plannen. ARAG kan je helpen om dit te beoordelen en de gemeente aan te spreken.
Overstroomd riool door hevige regenval; is de gemeente aansprakelijk?
Een overstroomd riool is vaak het eerste waar je aan denkt. Toch is het niet altijd de schuld van de gemeente.
De Waterwet kent een hemelwaterzorgplicht (artikel 3.5). Gemeenten moeten maatregelen nemen tegen wateroverlast.
Maar die plicht is niet absoluut. De rechtbank Noord-Holland oordeelde op 29 maart 2023 (ECLI:NL:RBNHO:2023:3619) dat een gemeente niet altijd aansprakelijk is bij extreme neerslag. De praktijk laat zien dat rioolcapaciteit vaak het knelpunt is. Als het riool is ontworpen voor 20 mm per uur en er valt 80 mm, dan loopt het vol.
De vraag is of de gemeente had moeten investeren in een groter stelsel.
ARAG kan een juridische analyse maken van de ontwerpgegevens en de werkelijke neerslagwaarden. Als er sprake is van een structureel tekort, is de kans op aansprakelijkheid groter. Je kunt zelf al stappen zetten.
Vraag bij de gemeente de ontwerpcapaciteit op en vergelijk die met meetgegevens van het KNMI. ARAG kan deze informatie gebruiken in een brief aan de gemeente. Zo bouw je een sterke zaak op.
Extreme regenbuien: is de gemeente aansprakelijk voor wateroverlast?
Extreme regenbuien vallen onder de noemer klimaatverandering. Gemeenten weten dat het vaker gebeurt.
Toch verwacht niemand dat elke druppel wordt opgevangen. De rechter beoordeelt of de gemeente redelijke maatregelen heeft genomen.
In een zaak bij de rechtbank Oost-Brabant op 6 juli 2016 ging het om wateroverlast door een waterloop. De rechter beoordeelde of de gemeente onrechtmatig had gehandeld. Artikel 5:38 BW zegt dat lager gelegen erven water moeten ontvangen van hoger gelegen erven. Dat is een basisregel.
Artikel 5:39 BW voegt toe dat geen onrechtmatige hinder ontstaat door wijziging van een waterloop.
Toch kan een gemeente aansprakelijk zijn als ze te weinig doet om wateroverlast te beperken. Bijvoorbeeld door slecht onderhoud of verkeerde inrichting van het stelsel. ARAG kan je helpen bij schade door wateroverlast om de gemeente te laten onderzoeken of ze voldoende heeft gedaan.
Denk aan maatregelen zoals extra afvoerkanalen, groene daken of infiltratievoorzieningen. Als de gemeente die maatregelen niet neemt, kan dat een grond zijn voor aansprakelijkheid. Je rechtsbijstandverzekering dekt de kosten voor deze juridische hulp.
Wat was er aan de hand?
In Maastricht was er op 12 september 2023 wateroverlast. Bewoners meldden dat het water via de straat hun huizen instroomde.
Het riool kon de hoeveelheid water niet aan. In Schagen viel op 18 juni 2021 80-90 mm neerslag per uur. Het riool was ontworpen op 19,8 mm per uur.
Het verschil is groot en laat zien dat de capaciteit tekortschiet. De rechtbank Noord-Holland beoordeelde een vergelijkbare zaak op 29 maart 2023.
De rechter keek naar de vraag of de gemeente had voldaan aan haar zorgplicht. Het oordeel was dat de gemeente niet altijd aansprakelijk is bij extreme neerslag. Toch kan een gemeente wel aansprakelijk zijn als er sprake is van een structureel probleem. ARAG kan deze zaken, net als bij aansprakelijkheid bij lekkages, gebruiken als voorbeeld.
Ze bekijken of jouw situatie lijkt op deze uitspraken. Ze helpen je om bewijs te verzamelen en de gemeente aan te spreken. Zo weet je waar je aan toe bent.
Publiekrechtelijke positie Gemeente
De publiekrechtelijke kant gaat over taken van de gemeente volgens de wet. Artikel 2.16 Omgevingswet geeft de gemeente de taak om watersystemen te beheren.
Artikel 3.5 Waterwet legt de hemelwaterzorgplicht vast. En artikel 10.33 Wet milieubeheer gaat over de inzameling en afvoer van stedelijk afvalwater.
Deze taken betekenen dat de gemeente moet plannen, onderhouden en investeren. Toch is er geen garantie tegen wateroverlast. De zorgplicht is een inspanningsverplichting.
De gemeente moet redelijke maatregelen nemen, maar kan niet alles voorkomen. Als er sprake is van een uitzonderlijke regenbui, kan de gemeente beroep doen op overmacht. ARAG kan je helpen om te beoordelen of de gemeente haar publiekrechtelijke taken is nagekomen. Ze kunnen onderzoek doen naar beleidsdocumenten, investeringsplannen en onderhoudsrapporten. Zo krijg je een helder beeld van wat de gemeente had moeten doen.
Privaatrechtelijke positie Gemeente
De privaatrechtelijke kant gaat over aansprakelijkheid voor schade. Als je woning waterschade oploopt door een klappende waterleiding, kun je de gemeente aansprakelijk stellen.
Je moet dan bewijzen dat de gemeente onrechtmatig heeft gehandeld. Dat betekent dat de gemeente tekort is geschoten in haar zorgplicht.
ARAG kan je helpen met een juridische procedure. Ze bekijken of er sprake is van een causaal verband tussen het handelen van de gemeente en jouw schade. Ze verzamelen bewijs, zoals neerslagwaarden, rioolontwerpen en getuigenverklaringen. Ze kunnen ook een expert inschakelen om de schade te taxeren.
De kosten voor juridische hulp zijn gedekt door je rechtsbijstandverzekering van ARAG.
Afhankelijk van je polis en modules betaal je geen eigen risico of een lage eigen bijdrage. Vraag je polisvoorwaarden na om te weten wat precies is gedekt. ARAG heeft verschillende modules, zoals een module voor wonen en een module voor burenrecht. Kies de module die bij jouw situatie past.
Praktische tips bij wateroverlast
- Meld de schade direct bij je verzekering en bij de gemeente.
- Verzamel bewijs: foto’s, video’s, neerslagwaarden en rioolgegevens.
- Vraag bij de gemeente de ontwerpcapaciteit van het riool op.
- Neem contact op met ARAG voor juridische hulp.
- Check je polisvoorwaarden: welke modules en dekkingen zijn van toepassing?
Met een rechtsbijstandverzekering van ARAG sta je niet alleen. Je krijgt juridische hulp om de gemeente aan te spreken en je schade te verhalen.
Zo pak je het stap voor stap aan en zorg je dat je niet opdraait voor kosten die niet van jou zijn.