Onenigheid over de verdeling van een nabestaandenpensioen: DAS familierecht

Portret van Simon Netten, Verzekeringsspecialist & Juridisch Adviseur
Simon Netten
Verzekeringsspecialist & Juridisch Adviseur
Conflict-specifieke Juridische Hulp · 2026-02-15 · 6 min leestijd

Een ruzie over geld na een overlijden kan een verdrietige tijd nóg zwaarder maken. Stel: je moeder is overleden, en je broer of zus claimt alles. Jij voelt je onterfd, maar klopt dat wel?

Bij DAS familierecht zien we dit soort conflicten vaker. Het Nederlandse erfrecht beschermt kinderen namelijk flink.

Je kunt nooit zomaar alles kwijtraken. De legitieme portie is een wettelijk vangnet.

In dit stuk leg ik je uit hoe het werkt, wat je rechten zijn en hoe je een conflict over een nabestaandenpensioen of erfenis het hoofd biedt. We gaan direct aan de slag, zonder ingewikkelde taal.

Nooit helemaal onterfd

Veel mensen denken dat een testament alles kan regelen. Alsof een overledene zomaar kan zeggen: ‘Jij krijgt niets.’ Dat klopt niet.

Kinderen kunnen nooit volledig worden onterfd. Altijd blijft er een minimale vordering over, de legitieme portie. Dit is een vordering op de helft van wat een kind normaal zou erven.

Stel: de erfenis is €200.000 en er zijn twee kinderen. Zonder testament zou ieder €100.000 krijgen.

De legitieme portie is dan €50.000 per kind. Dit bedrag is een vordering op de erfgenamen, niet direct een deel van de spullen. Deze regel komt uit Romeins recht en bestaat al eeuwen. In Nederland is hij nog steeds heilig.

Veel landen om ons heen hebben de legitieme portie afgeschaft, maar hier blijft hij bestaan. Het is een sterke bescherming voor kinderen.

Bij DAS familierecht helpen we je om deze vordering te berekenen en te claimen. Een rechtsbijstandverzekering van DAS of ARAG kan hierbij helpen, afhankelijk van je polisvoorwaarden.

Legitieme portie nog van deze tijd?

De samenleving verandert. Families zijn losser, er zijn samengestelde gezinnen en soms zijn relaties verbroken.

Toch blijft de legitieme portie bestaan. Sommige mensen vinden het achterhaald. Anderen juichen het toe, omdat het kinderen beschermt tegen onredelijke ouders.

Feit is dat het er is en dat je ermee te maken krijgt.

De legitieme portie is niet zomaar een bedrag. Het is een vordering op de erfgenamen. Zij moeten dit bedrag aan jou betalen.

Als er onvoldoende geld is, kunnen ze spullen verkopen. Schenkingen die de overledene deed, tellen ook mee in de berekening.

Vraag daarom altijd aan de andere erfgenamen of er schenkingen zijn gedaan.

Dit is belangrijk voor een eerlijke berekening. Een conflict over de verdeling van een nabestaandenpensioen is anders. Een nabestaandenpensioen is geen deel van de erfenis. Het is een uitkering voor de achterblijvende partner.

Toch kan er ruzie over ontstaan, bijvoorbeeld als kinderen denken dat ze er recht op hebben. Bij DAS familierecht zoeken we uit wat de polisvoorwaarden zeggen en wie er recht heeft op welk deel.

Tip 1: Zoek altijd eerst uit of de overledene een testament had

De eerste stap is simpel: check of er een testament is. Dit doe je via het Centraal Testament Register.

Een testament bepaalt wie de erfgenamen zijn en wat ze krijgen. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling. Kinderen zijn dan automatisch erfgenaam. Als er een testament is, lees het goed.

Het taalgebruik kan ouderwets zijn, maar de inhoud telt. Als je bent onterfd in een testament, betekent dat niet dat je niets krijgt.

Je hebt nog steeds recht op je legitieme portie. Dit moet je wel claimen.

Bij DAS helpen we je om het testament te begrijpen en je rechten te beschermen. Een rechtsbijstandverzekering van DAS of ARAG kan de kosten dekken, afhankelijk van je module rechtsbijstand.

Tip 2: Beneficiair aanvaarden

Twijfel je of de erfenis positief is? Dan is beneficiair aanvaarden verstandig.

Dit betekent dat je de erfenis aanvaardt onder de voorwaarde dat het saldo positief is.

Als er schulden zijn, ben je niet persoonlijk aansprakelijk. Beneficiair aanvaarden is een slimme stap bij twijfel. Let op: als je beneficiair aanvaardt, mag je geen spullen meenemen tot de definitieve verdeling.

Doe je dit wel, dan wordt het zuiver aanvaarden. Dat betekent dat je ook aansprakelijk bent voor schulden. Bij DAS adviseren we je om dit zorgvuldig te doen. Een juridisch expert kan je helpen bij de afwikkeling.

Tip 3: Kinderen kunnen nooit echt ‘onterfd’ worden

Veel ouders denken dat ze hun kind kunnen onterven. Dit kan niet.

Kinderen houden altijd recht op hun legitieme portie. Dit is een vordering op de erfgenamen. Als je kind bent en je voelt je onterfd, weet dan dat je rechten hebt.

Je hoeft je niet zomaar neer te leggen bij een testament. Je moet je recht wel op tijd claimen.

Beroep op de legitieme portie moet binnen 5 jaar na het overlijden.

Checklist nalatenschap afhandelen

  • Zoek het testament via het Centraal Testament Register.
  • Bepaal of je beneficiair of zuiver aanvaardt.
  • Vraag naar schenkingen voor de berekening van de legitieme portie.
  • Claim je legitieme portie binnen 5 jaar.
  • Check of je een aanvullend beroep kunt doen als dit gunstiger is.

Ik ben onterfd. Heb ik dan helemaal nergens recht op?

Doe je dit te laat, dan ben je je recht kwijt. Bij DAS helpen we je om dit op tijd te regelen. Een rechtsbijstandverzekering kan de kosten voor juridische hulp dekken. Check je polisvoorwaarden voor de dekking van familierecht.

Nee, je hebt wel degelijk recht op iets. Als kind heb je altijd recht op je legitieme portie.

Dit is een vordering op de erfgenamen. Het is geen direct aandeel in de erfenis, maar wel een geldbedrag dat je kunt claimen. Bij DAS helpen we je om dit te berekenen en te innen, ook bij onenigheid over de verdeling van een gemeenschappelijke bankrekening.

Een rechtsbijstandverzekering van DAS of ARAG kan hierbij helpen, afhankelijk van je module rechtsbijstand.

Johanna’s broer maakt moeders overlijden nóg verdrietiger

Stel: je bent onterfd en de erfenis is €300.000. Met twee kinderen is de legitieme portie €75.000 per kind. Dit bedrag moet uit de erfenis worden betaald.

Als er niet genoeg geld is, kunnen spullen worden verkocht. Schenkingen tellen ook mee.

Vraag dus altijd naar schenkingen. Stel je voor: Johanna’s moeder overlijdt. Haar broer claimt alles via een testament.

Johanna voelt zich onterfd. Ze twijfelt of ze moet accepteren.

Ze besluit contact op te nemen met DAS familierecht. Een jurist bekijkt het testament en bij onenigheid over de uitleg van een testament ziet deze dat Johanna recht heeft op een legitieme portie.

De jurist helpt haar om dit te claimen. De broer wil niet betalen. Er ontstaat een conflict. DAS onderhandelt en stuurt een brief.

Uiteindelijk betaalt de broer de legitieme portie. Johanna is blij dat ze haar recht heeft gevonden.

Een rechtsbijstandverzekering van DAS dekte de kosten. Zonder deze hulp had ze het misschien laten zitten. Een conflict over een nabestaandenpensioen kan ook spelen.

Stel: Johanna’s moeder had een nabestaandenpensioen. De broer claimt dit voor zichzelf.

Johanna denkt dat ze er ook recht op heeft. Bij DAS zoeken we uit wat de polisvoorwaarden zeggen. We bekijken wie de begunstigde is en wat de regels zijn.

Een nabestaandenpensioen is meestal voor de partner, maar soms ook voor kinderen.

Dit hangt af van de polis. Rechtsbijstandverzekeringen van DAS en ARAG bieden modules voor familierecht. De dekking verschilt per polis.

Bij DAS kun je kiezen voor een basisdekking of een uitgebreide module. Prijzen variëren van €10 tot €30 per maand, afhankelijk van je situatie.

ARAG heeft vergelijkbare modules. Check je polisvoorwaarden om te zien wat gedekt is.

Een conflict over erfenis of pensioen is emotioneel. Bij DAS begrijpen we dat. We bieden niet alleen juridische hulp, maar ook begeleiding bij onenigheid over de verdeling van de overwaarde na een relatiebreuk. We luisteren en denken met je mee. Zo kom je verder.

Portret van Simon Netten, Verzekeringsspecialist & Juridisch Adviseur
Over Simon Netten

Met jarenlange ervaring in de verzekeringsbranche vergelijkt hij objectief de rechtsbijstandpolissen van DAS en ARAG. Hij helpt consumenten en ondernemers de juiste juridische bescherming te kiezen.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Conflict-specifieke Juridische Hulp
Ga naar overzicht →