Conflict met de buren over de hoogte van een boom die zonnepanelen blokkeert: ARAG

Simon Netten

Verzekeringsspecialist & Juridisch Adviseur

Stel je voor: je bent trotse eigenaar van zonnepanelen. Je investeert in schone energie en een lagere energierekening.

Maar dan staat er ineens een forse boom bij de buren op de erfgrens. Die boom is prachtig, totdat hij in de bladerdak gaat groeien en een schaduw werpt op je panelen. Je opbrengst keldert. Je spreekt je buurman aan, maar die wil niet snoeien. Wat nu?

Je rechtsbijstandverzekering, zoals de module Juridische Hulp van ARAG, is er precies voor dit soort frustrerende burenruzies.

Laten we dit conflict eens goed ontleden.

Rechter: boom geeft schaduw op zonnepanelen, maar buurman hoeft niet te snoeien

Een concrete zaak bij de Rechtbank Gelderland ging precies over dit probleem.

De eisers hadden sinds 2011 een woning en in 2019 een schuur gebouwd met zonnepanelen. Hun buren hadden een 50 jaar oude berkenboom pal op de erfgrens. Die boom zorgde voor een aanzienlijke schaduw op de panelen. De eisers eisten dat de buren de boom zouden snoeien, of zelfs kappen, en wilden een dwangsom van €500 per dag (tot max €25.000) als ze dat niet deden.

Ze baseerden zich op het civiele recht en het feit dat hun zonnepanelen werden geblokkeerd. Ze voerden aan dat ze ernstige financiële schade leden door een rendementsverlies dat kon oplopen tot wel 75%.

De rechter keek naar de wet, specifiek artikel 5:44 Burgerlijk Wetboek (BW).

Dit artikel geeft je inderdaad het recht om overhangende takken van de buurboom tot aan de erfgrens weg te snoeien. Echter, de rechter wees erop dat dit recht niet absoluut is. Er is sprake van 'misbruik van recht' als je dit doet zonder dat het echt nodig is of als de schade aan de boom onevenredig groot is.

In deze zaak woog de rechter de belangen van beide partijen zorgvuldig tegen elkaar af. De boom was 50 jaar oud, dus had een flinke waarde (en waarschijnlijk ook emotionele waarde) voor de buren.

Het snoeien of kappen zou een aantasting van die boom betekenen. De rechter vond het belangrijk dat de eisers niet hadden aangetoond dat er geen andere oplossingen waren. Uiteindelijk besloot de rechter dat de buren de boom niet hoefden te snoeien.

De hinder van de schaduw werd niet gezien als 'onrechtmatige hinder' in de zin van artikel 5:37 BW.

De boom stond er al langer dan de zonnepanelen, en de eisers hadden dit risico zelf kunnen inschatten. Het beroep op onrechtmatige daad (art.

162 BW) ging dus niet op. De eisers kregen hun dwangsom niet.

Overhangende takken van buren blokkeren zonnepanelen: mag u ze wegsnoeien?

Als je zonnepanelen hebt, wil je natuurlijk het maximale rendement. Als de bomen van de buren dat belemmeren, voelt dat als een onrechtvaardige situatie.

Toch is het niet zo simpel als een tak doorsnijden. De wet geeft je het recht om te snoeien, maar er zijn flinke mitsen en maren. Stel, je zit met een vervelende situatie.

Je buren hebben een boom die over de erfgrens hangt. Die takken werpen schaduw op je panelen of vallen in je tuin.

Volgens artikel 5:44 BW mag je die takken tot de erfgrens verwijderen. Je moet de buren wel waarschuwen (een fatsoenlijke brief of appje) voordat je de zaag ter hand neemt. Dit is belangrijk voor het bewijs dat je netjes bent geweest. De praktijk leert dat een rechtsbijstandverzekering van ARAG je vaak helpt met het opstellen van zo'n officiële aanmaning.

Zij weten precies hoe je de vorm moet houden om later in een procedure te laten zien dat je geprobeerd hebt het netjes op te lossen. Je polisvoorwaarden van de module Juridische Hulp geven aan dat ze je bijstaan vanaf het moment dat het conflict escaleert.

Er is echter een belangrijk verschil tussen 'schaduw door bladeren' en 'schaduw door stam'. De bladeren die in de zomer voor schaduw zorgen, horen bij het normale functioneren van de boom. De rechter in de Gelderse zaak oordeelde dat het normaal is dat bomen schaduw werpen.

De bewoners hadden de panelen immers geplaatst bij een boom die er al stond.

Pas als de takken de panelen letterlijk raken of de stam de lichtinval belemmert, is er meer grond voor actie. Een valkuil waar veel mensen intrappen is dat ze direct denken: "Mijn zonnepanelen, mijn recht". De fout die hier wordt gemaakt is het uitgaan van een automatisch snoeirecht.

De rechter kijkt naar het totaalplaatje. Is het snoeien wel nodig?

Is de boom vitaal? Kan de schade aan de boom (die misschien wel bescherming geniet via de Algemene Plaatselijke Verordening of de Boswet) de voordelen van de zonnepanelen opwegen?

Hoge bomen kunnen overlast veroorzaken

Hoge bomen zijn prachtig voor de biodiversiteit en het landschap, maar ze kunnen voor buren flink wat overlast geven.

Denk aan schaduw, maar ook aan vallende bladeren in de goot, wortelopdruk die schade aan funderingen veroorzaakt, of dennenappels op de auto. Als je overlast ervaart, wil je weten waar je aan toe bent. De belangrijkste wet hier is het Burgerlijk Wetboek. Art. 5:44 BW is je beste vriend, maar heeft een beperking, net zoals bij een juridisch geschil over een uitbouw.

Wat zegt de wet over wegsnoeien?

Je mag wegsnoeien wat over de erfgrens hangt, maar je mag de boom niet beschadigen. Als je door het snoeien de boom ziek maakt of de waarde ervan vernietigt, ben je aansprakelijk voor de schade.

Je moet het 'minimale' snoei toepassen. Er is een cruciale uitzondering op het recht om te snoeien: misbruik van recht.

1 belangrijke uitzondering

Als je gaat snoeien puur om je buren te pesten, of als de schade aan de boom onevenredig groot is in verhouding tot jouw belang, dan mag je niet snoeien. De rechter kijkt naar de belangenafweging. Is het belang van jouw zonnepanelen zwaarder dan het belang van de boom bij een conflict over een gedeelde boom?

In de Gelderse zaak was het antwoord nee. Dit is de kern van het issue.

Hoe zit het als de boom uw zonnepanelen blokkeert?

Zonnepanelen hebben direct zonlicht nodig. Een schaduw op een klein deel van een paneel kan de opbrengst van het hele string beïnvloeden. Echter, de wet ziet de boom als 'bestaande situatie'.

Als jij kiest om panelen te plaatsen nabij een bestaande boom, loop je het risico van schaduw.

De schaduw moet wel 'hinder' opleveren. In de wet betekent hinder dat je in je normale woongenot wordt beperkt.

Schaduw op zonnepanelen is volgens rechters vaak geen directe belemmering van je woongenot, tenzij het extreem is.

Wat oordeelt de rechter?

Je energierekening is lager, maar je woongenot lijdt er niet direct onder dat er een schaduwplek op je dak ligt. De rechter oordeelt zoals gezegd in de Gelderse zaak: geen snoeiplicht. De boom was er eerst. De zonnepanelen kwamen er later bij.

De rechter vindt dat je als woningeigenaar onderzoek had moeten doen naar de groei van de boom voordat je investeerde. De rechter kijkt ook naar de deskundigen.

Overlast van hoge bomen – wetgeving in het burgerlijk wetboek

In deze zaak was er een rapport van Bart Boomwerk. Zo'n onafhankelijk rapport is goud waard in een procedure.

Naast het snoeirecht is er artikel 5:37 BW over onrechtmatige hinder. Dit artikel zegt dat je geen hinder mag veroorzaken die anderen niet hoeven te dulden. Om je hierop te beroepen, moet je bewijzen dat de hinder 'onrechtmatig' is.

Overlast van hoge bomen – Rechtspraak

Een boom die simpelweg bestaat en schaduw werpt, is volgens de huidige rechtspraak meestal niet onrechtmatig. De rechtspraak is hier heel strikt.

De 'bestaande toestand' is heilig. Als je een huis koopt met een boom in de tuin van de buren, koop je het risico op schaduw. Wil je zonnepanelen? Dan is het zaak eerst te praten met de buren of te kiezen voor een andere indeling van je dak.

Of je moet bereid zijn het risico te nemen of te investeren in panelen die minder gevoelig zijn voor schaduw (micro-omvormers).

Zwaarwegende en buitenproportionele hinder

Wanneer wél succes? Als de hinder echt buitenproportioneel wordt.

Stel, de boom groeit zo hard dat hij de panelen letterlijk raakt, of de schaduw is zodanig dat je opbrengst nul is (niet 18-20%, maar 100%).

Dan pas gaat de rechter kijken of er een onrechtmatige daad is. In de Gelderse zaak was het rendementsverlies groot, maar de rechter vond het geen reden om de boom te aan te tasten. De boom was te oud en te waardevol. Er is geen wet die zegt: "Een boom mag maximaal 5 meter hoog zijn".

Hoe hoog mag een boom zijn?

De hoogte hangt af van de soort en de locatie. Wel zijn er regels in de APV (Algemene Plaatselijke Verordening) van gemeentes over het afstand houden tot gebouwen of erfgrenzen.

Maar meestal gaat het om de kruin die over de erfgrens komt, niet om de hoogte an sich.

Een boom mag dus hoog worden, zolang hij geen direct gevaar oplevert.

Praktische tips bij schaduw van buren op zonnepanelen

Als je in deze vervelende situatie zit, is het zaak om hoofd koel te houden en strategisch te werk te gaan.

• Verstuur eerst een aanmaning voordat je zelf takken snoeit: Zorg voor een papierspoor. Een e-mail is oké, een aangetekende brief is beter. Geef aan wat je wil en waarom. Vraag om een reactie binnen 2 weken. Dit is essentieel voor je polisvoorwaarden bij ARAG; ze eisen vaak dat je eerst zelf probeert te bemiddelen.
• Laat een onafhankelijk boomdeskundig rapport opstellen: Zoals Bart Boomwerk in de Gelderse zaak. Een rapport van een gecertificeerde boomverzorger (zoals een European Tree Worker) kan doorslaggevend zijn. Het kost geld (vaak €300 - €600), maar het geeft je juridische positie enorm veel kracht.
• Weeg emotionele waarde boom af tegen rendementsverlies: Is de boom een gedenkboom van 80 jaar oud? Dan is de kans op snoeien nihil. Is het een snelle groeier die makkelijk gesnoeid kan worden? Dan is je kans groter. Reken uit wat je precies verliest. Een verlies van 20% op een installatie van €5.000 is €1.000 per jaar. Is dat opgewogen tegen de waarde van de boom?
• Bouw schuur niet direct naast erfgrens als je zonnepanelen plant: De zaak ging mede over een schuur uit 2019. Als je een nieuwe schuur bouwt, kies dan een plek verder van de erfgrens af, of zorg dat de panelen aan de kant zitten waar geen boom staat. Dit voorkomt discussie achteraf.
• Verzamel bewijs van onherstelbare schade door snoei: Als je de stappen doorloopt en je buurman weigert, en je overweegt juridische stappen via ARAG, zorg dan dat je bewijs hebt. Foto's van de schaduw op specifieke tijdstippen, metingen van de opbrengst (via je omvormer app), en getuigenverklaringen.

Je rechtsbijstandverzekering (zoals de Juridische Hulp module van ARAG) kan je hierbij helpen, maar voorkomen is beter dan genezen. Volg deze stappen: Een conflict met buren is nooit leuk. Zeker niet als het om zonnepanelen gaat, een investering voor de toekomst. Door de regels te kennen en vooral door de communicatie open en juridisch correct te houden, voorkom je dat je onnodig in een dure rechtszaak belandt. En als het escaleert, of bij een conflict over een overhangende dakgoot, weet je dat de module Juridische Hulp van ARAG klaarstaat om je belangen te behartigen.